Gezilecek YerlerGüneydoğu Anadolu

Peygamberler Şehri Şanlıurfa Gezilecek Yerler

Ülkemizin en büyük 7. şehri olan Şanlıurfa, daha önceki zamanlarda Urfa olarak adlandırılmıştır. Ancak 1984 yılında Şanlı unvanını almıştır. Kuzeyde Adıyaman, batıda Gaziantep, doğuda Mardin, kuzeydoğuda Diyarbakır ve güneyde Suriye ile sınırı bulunmaktadır. Genelde Şanlıurfa tanıtımı konusunda dikkat çeken ve Peygamberler diyarı olarak da bilinen bu kentteki en önemli efsane, Hz. İbrahim’in putları kırmasından sonra Nemrut tarafından ateşe atılma emrinin verilmesidir. Ateşte 7 gün boyunca kalan Hz. İbrahim daha sonra ateşten sağ olarak çıkar. Olayın yaşandığı yer olan Balıklı Göl, bu yüzden kutsal sayılmaktadır.

Şanlıurfa’nın tarihi çok eski zamanlara dayanmaktadır. Cilalı Taş Devri’nden bugüne kadar önemli bir yerleşim bölgesi olduğuna inanıldığı gibi milattan önce 11 bin yılında dünyanın en eski mabedinin bulunduğu yerdir. Kur’an, Tevrat ve İncil’de adı geçen Hz. İbrahim’in doğum yeri olarak da kabul edilir.

Şehir merkezinde yapılan pek çok kazıda, milattan önce 9500 yılına ait olan çanaklara rastlanmıştır. Ayrıca Neolitik döneme ait olan çok sayıda eşya da bulunmuştur. Şanlıurfa, çok tanrılı dinlerle beraber onlarca peygamberin yaşadığı yer olarak bilinir. Tarih boyunca Pers, Asur, Arami, Babil, Sümer, Akkad, Roma ve Bizans gibi uygarlıkların hakimiyeti altına giren Şanlıurfa, 11 Nisan 1920 tarihinde düşmanlardan kurtarılmıştır.

Şanlıurfa Ovaları ve Nehirleri

Bölgede çok sayıda ova ve nehir bulunmaktadır. Ceylanpınar, Viranşehir, Harran, Suruç, Bozova, Halfeti ve Hilvan ovaları en büyük ovalar arasındadır. Habur, Culap ve Fırat nehri de bölgenin önemli nehirlerindendir. Bu nehirlerle oluşan Aynzeliha Gölü, Halil-ür Rahman Gölü ve Atatürk Baraj Gölü de görülmesi gereken nehirler arasındadır. Aslında Şanlıurfa tanıtım yapılırken çok sayıda ova oluşumundan bahsedildiği bilinir.

Şanlıurfa Gezilecek Yerler

Tarihiyle dikkat çeken Şanlıurfa gezilecek yerler konusunda çok sayıda alternatif sunmaktadır. Kente gittikten sonra mutlaka ziyaret etmeniz gereken yerler aşağıdaki gibi sıralanmaktadır; Bundan başka yurt dışı tatili düşünürseniz Gürcistan Batum Harika Bir Gün! isimli yazımızı da okuyun.

  • Tektek Dağları Milli Parkı
  • Urfa Kalesi
  • Selahattin Eyyübi Cami
  • Fırfırlı Cami
  • Balıklı Göl
  • Halfeti
  • Harran
  • Ulu Cami
  • Göbeklitepe

Şehir merkezinde çok sayıda konaklama seçeneği bulunan Şanlıurfa’da butik otel ve pansiyonlar da bulunmaktadır. Elbette erken rezervasyon yaparak çok daha ekonomik otellerde konaklayabilirsiniz.

Balıklıgöl

Bölgeye giden yerli ve yabancı turistlerin Şanlıurfa gezilecek yerler konusunda ilk ziyaret ettiği yer, Balıklıgöl’dür. Efsanelere konu olan bu göldeki balıklara herkes tarafından saygı duyulur. Bu yüzden balıkların avlanması ya da tüketilmesi yasaktır. Balıklıgöl 30 metre genişliğinde ve 150 metre uzunluğundadır. Gölün çevresinde ise çok sayıda tarihi eser bulunmaktadır. Urfa Kalesi bu eserlerden biridir. Tarihi milattan önce 9500’lü yıllara kadar ulaşan kalenin hemen yanında 11 bin yıllık Balıklıgöl heykeli bulunmaktadır.

Halfeti

Bilecik Barajı’nın yapımı sırasında yüzde 80’i sular altında kalan Halfeti ilçesi, kayıp şehir ve saklı cennet olarak adlandırılmaktadır. Bölgedeki yerli halk Halfeti merkezden 15 km kadar daha uzakta yerleşmiş ve yaşamaya devam etmiştir. Halfeti’de çok sayıda cami ve ev sular altında kalmıştır. Bu nedenle dünyadaki en sakin şehirler arasında yerini almaktadır.

Halfeti tarihi de bu bakımdan çok önemlidir. Milattan önce 885 yıllarında, Asur kralı tarafından kurulduğu bilinen ilçenin Pers, Makedon, Asur, Hitit, Med, Partlar ve Selevkosların hakimiyeti altına girdiği belirtilmektedir. Osmanlı Devleti’ne ise Yavuz Sultan Selim zamanında bağlanmıştır. Halfeti’yi gezerken Rumkaleyi, Aziz Nerses Kilisesini, Kantarma Mezrası Hanı’nı ve Gürkuyu Kilisesi’ni Şanlıurfa gezilecek yerler listesine ekleyerek ziyaret edebilirsiniz.

Fırfırlı Cami

Şanlıurfa’nın Ali Fuat Bey Caddesi’nde bulunan Fırfırlı Camii daha önceleri kilise olarak hizmet vermesi için yapılmıştır. Bu yüzden Oniki Havari Kilisesi olarak da tanınmaktadır. Eski kaynaklara göre, Hristiyanlar açısından büyük önemi olan ve Van’da bulunan Varak Haçı, 1092 yılında Urfa’ya getirilmiş ve bu kiliseye bırakılmıştır.

Fırfırlı Camii, 3 nefli bazilika planına göre yaptırılmıştır. Mihbarı üzerinde bulunan kitabe incelendiğinde, 1956 yılında camiye dönüştürüldüğü anlaşılmaktadır. Ayrıca camide çok sayıda taş bezemesi olduğu için halk arasında Fırfılı Cami olarak isimlendirilmiştir.

Caminin köşe kulelerinde özenle hazırlanan taşlar bulunmaktadır. Batı cephesinde de bulunan bu taşlar aslında özenle yapılan bir işçiliğe işaret etmektedir. Tonoz ve kubblerinde ise bazalt taşı kullanılmıştır. Tüm bu özellikleri nedeniyle Fırfırlı Camii, Şanlıurfa gezilecek yerler arasındaki yerini almıştır.

Şanlıurfa Gezilecek Yerler,Göbeklitepe

Göbeklitepe
Göbeklitepe

 

Kent merkezine 18 km uzaklıkta olan Göbeklitepe, Örencik köyü yakınlarındadır. Şanlıurfa gezilecek yerler listesindeki haklı yerini alan bu tepe denizden 760 metre yükseklikte olup aynı zamanda arkeolojik kazıların yapıldığı yerdir. Yapılan kazılarda Neotolik Dönem’e ait olduğu bilinen çok sayıda eserle karşılaşılmıştır. Tarihine bakacak olursak, milattan önce 9600 ile 7300 yılları arasında inşa edildiğini söyleyebiliriz. Bölge hakkındaki faaliyetlere net olarak ulaşılamadığı için Paleolitik Çağ’a doğru ilerleyen bir geçmişe sahip olduğu düşünülmektedir. Milattan önce 8000’li yıllara kadar giden tarihi süreçle beraber bölgenin terk edildiği anlaşılmaktadır.

Alandaki ilk araştırmalar, 1963 yılında İstanbul Üniversitesi tarafından başlatılmıştır. Ayrıca Chicago Üniversitesiyle ortak olarak yürütülen çalışmalarla beraber tarihin seyri aydınlatılabilmiştir. 1995 yılındaki kazılarda ise ortaya çıkarılan tarihi eserlerin Neolitik Çağ’a ait olduğu tespit edilmiştir.

Selahattin Eyyübi Camii

Vali Fuat Bey Caddesi’nde bulunan bu cami, 19. yüzyılda bir kilise üzerine inşa edilmiştir. Bu dönemde bölgedeki en büyük kilise olduğu bilinen cami daha önceden katedral olarak kullanılmıştır. 1993 yılında ise onarımı tamamlanmış ve ibadete açılmıştır. Caminin inşa sürecinde bazilika planı kullanılmıştır. Dıştan düz dam ile örtülü olan Selahattin Eyyübi Camii, içten beşik tonozla kaplıdır. Bu özellikleri sayesinde Şanlıurfa gezilecek yerler arasındaki yerini almıştır.

Harran

Harran
Harran Evleri

Bölgedeki ilk uygarlıklar tarafından ‘kavşak’ veya ‘yolların birleştiği yer’ olarak adlandırılan Harran’ın tarihi oldukça kapsamlı ve eskidir. Bu yüzden ilçe merkeziyle beraber çevresindeki alanlar da mutlaka görülmelidir. Tarih boyunca Asur tüccarlarının uğrak yeri olan Harran’da görülmesi gereken ilk yer, Harran Kalesi’dir. İç kale olarak inşa edilen kalenin köşelerinde onikigen kuleleri bulunmaktadır. Şehir suruna bitişik olan kalenin planı ise dikdörtgendir. Kalenin yerinde eski kaynaklara göre Sabii tapınağının yer aldığından bahsedilmektedir.

Harran’a ulaştıktan sonra Harran Höyüğü’nün de mutlaka görülmesi gerekir. 2003 yılında başlatılan kazı çalışmalarında eski tarihi dönemlere ait eserler ortaya çıkmıştır. Ayrıca Eski Tunç Devri’ne ait olan figürlerin yanı sıra Asur dönemine ait mühürlere de rastlanmıştır. Bu yüzden Şanlıurfa tanıtımı konusunda Harran’ın çok daha önemli bir yere sahip olduğu unutulmamalıdır.

Harran, tarih boyunca pek çok uygarlığın hakimiyeti altına girmiştir. Uruk, Halaf, Hitit, Mitanni, Babil, Asur, Bizans, Roma ve İslam devletlerinin adı geçerken ayrıca Fatimiler, Emeviler, Abbasiler, Eyyubiler ve Selçuklular gibi önemli uygarlıklardan da bahsedilmektedir.

Milattan sonra 640 yıllarında Halife Hz. Ömer zamanında İslam hakimiyetine alınan Harran, Emeviler döneminde kısa bir süre başkentlik yapmıştır. Ayrıca bölgedeki Harran Ulu Cami, milattan sonra 744’lü yıllarda Emeviler tarafından yaptırılmıştır.

Harran farklı özellikleriyle de dikkat çekmektedir. Bu bölge, Şanlıurfa gezilecek yerler arasında olmakla beraber dünyanın ilk üniversitelerinden birine sahip olan önemli bir merkezdir. Harran Üniversitesi, ünlü matematik ve tıp bilgini olan Sabit Bin Kurra ile beraber El-Battani, Canir Bin Hayyan ve Şeyhü’l İslam İbn-i Teymiyye gibi çok sayıda bilim adamını yetiştirmiştir.

Harran’a giden yerli ve yabancı turistler son olarak Kümbet Evleri’ni ziyaret etmektedir. Harran’ın kubbeli evleri olan bu yapıların kubbe kısımları tuğla ile kaplanmıştır. Çünkü bölgede eski tarihlerde ağaç malzemelerinin bulunmaması ve çöl alanı olmasından kaynaklı olarak tuğlalı evler inşa edilmiştir. Bu evlerin yüksekliği ise 5 metre kadardır.

Tektek Dağları Milli Parkı

Toplamda 19 bin hektarlık alanı kaplayan Tektek Dağları Milli Parkı, 2007 yılında milli park ilan edilmiştir. Bu parkta Senem Mağarası, Şuayip Şehri ve Soğmatar Harabeleri görülmesi gereken yerler arasındadır.

Soğmatar Harabelerinde bulunan kalıntıların Harran Sin kültürüne ait olduğu bilinmektedir. Kalıntıların incelenmesinden sonra ikinci yüzyıla ait bir kalenin burada inşa edildiği anlaşılmıştır. Ayrıca bölgede çok sayıda Süryanice kitabe bulunmuştur.

Parkta yer alan Şuayip Şehri de diğer arkeolojik kalıntıların bulunduğu yerdir. 3. yüzyıla ait olan bu şehirde kaya mezarları bulunmuştur. Son olarak Senem Mağarası da Tektek Dağları üzerindedir ve kaya oyma yapılarıyla dikkat çekmektedir.

Urfa Kalesi

Şanlıurfa kent merkezinin güneybatısında bulunan Urfa Kalesi’nin tarihi Abbasiler dönemine kadar ulaşmaktadır. 814 yılında surların inşa edilmesinden sonra Seleukoslar dönemine ait eski kalıntıların bulunduğu bu kalede ayrıca kaya mezarları da yer almaktadır. İç kale kısmı ise Romalılar tarafından genişletilmiştir. 25 burçlu olan iç kalede İslam ve Bizans dönemine ait çok sayıda kalıntı bulunmaktadır. Urfa Kalesi gerek Şanlıurfa tanıtım konusunda gerekse Şanlıurfa gezilecek yerler arasında bulunmakla beraber yerli ve yabancı turistlerin ilgi gösterdiği yapılardan biri olma özelliğini taşımaktadır.

Ulu Camii

Divanyolu Caddesi’nde bulunan Şanlıurfa Ulu Camiinin tarihi 1170’li yıllara dayanmaktadır. Zengiler tarafından yaptırıldığı düşünülen camideki kitabeler dikkat çekmektedir. Cami içinde ayrıca bir kuyu da vardır.bu kuyuda dilek dilemek adet olmuştur.

Şanlıurfa gezilecek yerler öyle bir günde bitecek gibi değildir. Bölge, çok zengin bir tarihi dokuya sahiptir. insanlığın burada başladığı ve medeniyetlerin beşiği olduğu söylenmektedir. İmkanı olan her vatandaşın bu zengin tarihi görmek için bu yöreye gelmesi köklerini anlamasına yardımcı olacaktır.

Etiketler
Daha fazla göster

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Ayrıca Kontrol Et

Close
Close